Wie na een auto-ongeval letselschade oploopt, wil natuurlijk weten hoeveel schade verhaald kan worden. Maar wat als u zelfstandige bent, bijvoorbeeld advocaat, ondernemer of consultant, en uw inkomen afhangt van (wisselende) opdrachten en declarabele uren? Hoe bepaalt de rechter dan wat u zonder ongeval zou hebben verdiend?
De rechtbank Amsterdam boog zich onlangs over precies zo’n kwestie. Een advocaat liep een hersenschudding en nekklachten op bij een verkeersongeval en eiste vergoeding van haar inkomensschade. De zaak laat goed zien hoe lastig het kan zijn om het verlies aan verdienvermogen vast te stellen – en welke informatie daarvoor noodzakelijk is.
De advocaat was op 8 december 2022 onderweg toen haar auto op de snelweg werd aangereden door een vrachtwagen met een Pools kenteken. Ze liep een hersenschudding en nekletsel op. De Poolse verzekeraar van de vrachtwagen erkende de aansprakelijkheid voor de letselschade door de botsing.
Na het ongeval kon de advocaat maanden niet werken. Pas in juni 2023 begon ze weer voorzichtig, maar pas vanaf januari 2024 kon ze volledig aan de slag. In de tussenliggende tijd liep ze flink wat inkomsten mis: schade door het verlies van verdienvermogen.
Ze stelde haar schade op ruim drie ton aan gederfde inkomsten en vroeg daarnaast een vergoeding voor immateriële schade, kosten van deskundigen en vergoeding van fiscale schade. De verzekeraar had al voorschotten betaald, maar was het niet eens met de hoogte van haar vordering.
De advocaat vond dat haar letselschade concreet moest worden berekend. Ze had vóór het ongeval al afspraken gemaakt met enkele opdrachtgevers, waar ze op interim-basis juridische werkzaamheden zou uitvoeren. Ook waren er gesprekken geweest met enkele andere opdrachtgevers, die waren (nog) niet uitgemond in concrete afspraken.
Volgens haar zou ze, zonder ongeval, die opdrachten hebben uitgevoerd en dus aanzienlijk meer omzet hebben gedraaid. Door de botsing was dit niet gelukt. Zij vorderde het verschil als schade door het verlies van verdienvermogen. Daarbij baseerde ze haar schadeberekening op het aantal uren dat ze in die periode beschikbaar zou zijn geweest en de tarieven die ze daarvoor rekende. Ook uren waarin ze ‘stand-by’ was voor een opdrachtgever, maar geen werkzaamheden uitvoerde, moesten volgens haar meetellen bij de begroting van schade door het verlies van verdienvermogen. Zij paste de zogenoemde ‘gemiste uren’-methode toe.
De verzekeraar betwistte niet dat de advocaat door de botsing letselschade had opgelopen, maar vond haar berekening van de schade veel te optimistisch. Volgens haar moest worden gekeken naar haar daadwerkelijke inkomsten vóór het ongeval en nadat ze weer volledig werkte. De verzekeraar stond aldus een berekening voor op basis van de ‘vergelijkingsmethode’. Daarbij wordt het inkomen in de periode waarin de benadeelde arbeidsongeschikt is vergeleken met het inkomen in een representatieve periode.
Op basis van die gegevens zou haar gemiddelde jaaromzet veel lager uitvallen dan de door haar geclaimde bedragen. Bovendien wees de verzekeraar erop dat er geen bewijs was dat alle genoemde opdrachten daadwerkelijk zouden zijn doorgegaan. Het ging vooral om verkennende e-mails en WhatsApp-berichten, niet om getekende contracten.
De rechtbank stelde voorop dat een slachtoffer recht heeft op vergoeding van het werkelijke verlies aan verdienvermogen. Dat betekent dat moet worden vergeleken wat iemand heeft verdiend ná het ongeval met wat hij of zij zonder dat ongeval had kunnen verdienen. Die vergelijking moet zo concreet mogelijk zijn.
In dit geval vond de rechtbank de berekening van de advocaat te weinig onderbouwd. Ze ging uit van een groot aantal declarabele uren, ook voor momenten waarop niet vaststond dat ze betaald kreeg. Uit de contracten bleek juist dat facturatie alleen mogelijk was voor daadwerkelijk gewerkte en goedgekeurde uren.
Daarnaast ontbrak bewijs dat de andere opdrachten ook echt zouden zijn doorgegaan. De door haar genoemde verwachte omzet – meer dan een half miljoen euro in 2023 – week sterk af van haar daadwerkelijke inkomsten in de jaren voor de botsing.
Om beter te kunnen beoordelen hoe reëel haar berekeningen waren, vroeg de rechtbank om alle urenspecificaties van de jaren 2021, 2022 en 2024. Daarmee kan worden vastgesteld hoe haar werk en inkomsten er in normale omstandigheden uitzagen. Pas daarna zal de rechtbank beoordelen welke schadevergoeding passend is.
De zaak wordt dus voortgezet: eerst moet meer duidelijk worden over de cijfers.
Deze uitspraak is interessant voor iedereen die zelfstandig werkt en letselschade oploopt. De rechter maakt duidelijk dat de berekening van inkomensschade niet alleen mag steunen op aannames of verwachtingen. Er moeten concretere aanwijzingen zijn zoals: contracten, urenspecificaties, facturen, agenda’s, alles wat laat zien hoeveel het slachtoffer normaal werkt en verdient. Dit ondanks dat uit jurisprudentie van de Hoge Raad blijkt dat er geen strenge eisen gesteld mogen worden aan het bewijs van het inkomen in de hypothetische situatie zonder ongeval.
Ook benadrukt de uitspraak dat het doel van schadevergoeding is om iemand zo veel mogelijk in dezelfde positie te brengen als zonder het ongeval. Daarbij kijkt de rechter niet alleen naar wat u werkelijk hebt verloren, maar ook naar wat u redelijkerwijs had kunnen verdienen zonder het ongeval.
Voor zelfstandigen is dat vaak maatwerk. Wie veel wisselende opdrachten heeft, zal extra zorgvuldig moeten aantonen hoe de inkomsten zich normaal ontwikkelen. Een enkele verwijzing naar “lopende gesprekken” of “potentiële opdrachten” is niet genoeg.
De rechtbank Amsterdam oordeelde dat de berekening van de schade door het verlies van verdienvermogen in deze letselschadezaak te weinig was onderbouwd. De advocaat moet eerst inzicht geven in haar urenspecificaties van de jaren vóór en na het ongeval. Pas dan kan worden vastgesteld wat zij zonder ongeval daadwerkelijk had kunnen verdienen.
Voor zelfstandigen die letselschade oplopen, is dit een duidelijke waarschuwing: documenteer uw werk goed. Urenspecificaties, contracten en facturen zijn cruciaal bij het vaststellen van schade. Wend u vervolgens tot een belangenbehartiger die u kan helpen bij het formuleren van een goed onderbouwde vordering.
Heeft u zelf letselschade opgelopen door een verkeersongeval en wilt u weten hoe uw schade door het verlies van verdienvermogen het best kan worden begroot? Neem vrijblijvend contact met ons op. Wij denken mee, beoordelen uw situatie en zorgen dat u krijgt waar u recht op heeft.
